در برخی از کشورها، ده دقیقه قبل از [اذان] صبح هست که آن را وقت امساک مینامند و در این وقت مردم روزهشان را شروع میکنند و از خوردن و نوشیدن دست میکشند. آیا این کار درست است؟
دست کشیدن از خوردن و نوشیدن چند دقیقه پیش [از اذان صبح] بدعت است
سوال: 12602
متن پاسخ
ستایش خدا و صلوات و سلام بر رسول خدا و خاندانش.
این کار درست نیست.
زیرا الله تعالی برای روزهدار مباح دانسته که تا مشخص شدن طلوع فجر، بخورد و بنوشد:
وَكُلُواْ وَاشْرَبُواْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ [بقره: ۱۸۷]
(و بخورید و بیاشامید تا رشتهٔ سفید بامداد از رشتهٔ سیاه [شب] بر شما نمایان شود).
بخاری (۱۹۱۹) و مسلم (۱۰۹۲) از ابن عمر و عایشه ـ رضی الله عنهم ـ روایت کردهاند که بلال شب هنگام [برای اعلام وقت سحری] اذان میگفت، پس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «بخورید و بنوشید تا آنکه ابن اُم مَکتوم اذان دهد، زیرا او اذان نمیگوید تا آنکه فجر طلوع کند».
نووی ـ رحمه الله ـ میگوید:
«در این [حدیث] جواز خوردن و نوشیدن و جماع و دیگر کارها تا هنگام طلوع فجر است».
حافظ ابن حجر در «فتح الباری» (۴/ ۱۹۹) میگوید:
«یکی از بدعتهای زشت که در این دوران ساختهآند قرار دادن اذان دوم در حدود یک سوم ساعت پیش از رمضان و خاموش کردن چراغهاست که آن را نشانهٔ تحریم خوردن و نوشیدن برای روزهدار قرار دادهاند و به گمان کسانی که این [رسم] را ساختهاند از روی احتیاط در امر عبادت است».
از شیخ ابن عثیمین دربارهٔ آنچه در برخی تقویمها به عنوان تعیین وقتی برای امساک به اندازهٔ ربع ساعت [پیش از طلوع فجر] وجود دارد پرسیده شد. ایشان چنین پاسخ دادند:
«این از جملهٔ بدعتها است و در سنت اساسی ندارد، بلکه سنت خلاف آن است زیرا الله متعال در کتاب عزیزش میفرماید:
وَكُلُواْ وَاشْرَبُواْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ [بقره: ۱۸۷]
(و بخورید و بیاشامید تا رشتهٔ سفید بامداد از رشتهٔ سیاه [شب] بر شما نمایان شود).
و پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ میفرماید: «بلال به هنگام شب اذان میگوید (اذان اول) پس بخورید و بیاشامید تا آنکه اذان ابن ام مکتوم (اذان دوم) را بشنوند زیرا او اذان نمیگوید مگر وقتی که فجر طلوع کند» و این «امساک» که برخی از مردم ساختهاند چیزی اضافه بر آن چیزی است که الله عزوجل فرض کرده است در نتیجه کاری است باطل و از جملهٔ سختگیری در دین خداوند است و پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرموده است: «مُتَنَطّعان هلاک شدند، مُتَنَطّعان هلاک شدند، مُتَنَطّعان هلاک شدند» به روایت مسلم (۲۶۷۰).
(مُتَنَطّعان: کسانی که خود را دچار تکلف میکنند و در امور شرع سختگیری و زیادهروی میکنند).
والله اعلم
منبع:
سایت اسلام سوال و جواب